Rəng. Rəng temperaturu və dalğa uzunluğu

Ağ işığın ümumi çaları rəng temperaturu ilə xarakterizə olunur. Bu, ideal “tam qara cisim”i hansı temperatura qədər qızdırmaq lazım olduğunu göstərən şərti göstəricidir ki, o, tələb olunan çalarda işıq saçsın. Ölçü vahidi Kelvin dərəcəsidir.

Burada yadda saxlamağa dəyər bir məqam var: rəng temperaturu nə qədər yüksəkdirsə, işıq bir o qədər soyuq görünür. Soyuq işıq adətən daha ayıq və kontrastlı təsir bağışlayır, isti işıq isə sakit və rahat bir ab-hava yaradır.

Elə buna görə də soyuq tonlar daha çox ofis, emalatxana və istehsalat sahələri üçün uyğundur, isti işıq isə ev, yataq otağı və istirahət zonalarında daha yerinə düşür.

Nəzərə alın ki, rəng temperaturu yalnız ağ işığın ümumi tonunu təsvir edir. Eyni temperatur göstəricisinə malik iki mənbə vizual olaraq yenə də bir qədər fərqlənə bilər: biri qırmızımtıl, digəri isə yaşılımtıl çalara meyl edə bilər.

Rəng temperaturu ağ işığın çalarını izah etmək üçün istifadə olunursa, monoxrom mənbənin rəngini müəyyənləşdirmək üçün dalğa uzunluğuna baxırlar.

Görünən işıq təxminən 380–760 nm aralığında yerləşir. Yəni gözlə gördüyümüz hər bir rəng spektrin müəyyən bir hissəsinə uyğundur.

Bu, işığı təsvir etməyin başqa bir yanaşmasıdır: “isti və ya soyuq ağ” deyil, konkret spektral rəng.

Eyni əşya müxtəlif işıq mənbələri altında fərqli görünə bilər. Bu, xüsusilə rəngli obyektlərdə — məsələn avtomobillərdə, geyimdə, meyvələrdə və ya dəridə — daha aydın sezilir.

İşıq mənbəyinin rəngləri nə dərəcədə təbii göstərdiyini qiymətləndirmək üçün rəngötürmə indeksi istifadə olunur — CRI və ya Color Rendering Index.

Bu göstərici 0-dan 100-ə qədər dəyişir. Dəyər nə qədər yüksəkdirsə, rənglərin qavranılması təbii gündüz işığına bir o qədər yaxın olur.

Natrium lampalarında rəngötürmə çox zəifdir — təxminən 20. Lüminessent lampalarda bu göstərici 60-dan 90-a qədər ola bilər. LED mənbələrində isə CRI istifadə olunan LED-lərin keyfiyyətindən ciddi şəkildə asılıdır və adətən ucuz həllərdə 60–70, daha keyfiyyətli variantlarda isə 85–90 aralığında olur.

Bu indeks 8 və ya 14 etalon rəng üzrə ölçülür: etalonla müqayisədə onların nə qədər dəyişdiyinə baxılır. Sapma nə qədər azdırsa, rəngötürmə bir o qədər yaxşı sayılır.