Bölmə 9 · görmə rahatlığı

UGR və göz qamaşdırması: niyə parlaq işıq hər zaman rahat olmur

İşıq lüks göstəricisinə görə kifayət qədər güclü ola, lumen baxımından düzgün seçilə və fotoda çox gözəl görünə bilər. Amma şüa birbaşa gözə düşürsə, parlaq səthlərdən əks olunursa və ya kəskin parıltı yaradırsa, belə işıqlandırmadan istifadə etmək xoş olmur.

Görmə narahatlığını qiymətləndirmək üçün UGR göstəricisindən istifadə edilir. O, real məkanda işıqlandırıcının insanı nə dərəcədə qamaşdıra biləcəyini anlamağa kömək edir. UGR nə qədər yüksəkdirsə, göz yorğunluğu, qıcıqlanma və diqqətin azalması riski bir o qədər artır.

Əsas anlayış

UGR nədir

UGR — narahatlıq yaradan parıltının göstəricisidir. Sadə desək, o, insan məkanda olduqda və adi baxış istiqamətinə baxdıqda işıqlandırıcının onu nə qədər qamaşdıra biləcəyini təsvir edir.

Məsələ təkcə işıqlandırıcının parlaqlığında deyil. İşıq mənbəyinin yerləşməsi, baxış bucağı, quraşdırma hündürlüyü, həmçinin divar, döşəmə, mebel, güzgü, ekran və digər parlaq səthlərdən əksolunmalar da böyük rol oynayır.

Buna görə də yüksək güclü işıqlandırıcı mütləq pis deyil, aşağı güclü işıqlandırıcı isə mütləq rahat sayılmır. Rahatlıq mənbəyin necə ekranlandığından, işığın necə yönləndirildiyindən və məkanın içində necə inteqrasiya olunduğundan asılıdır.

Pis nümunələr: işıq gözə düşəndə

Ən çox rast gəlinən səhv — güclü mənbəni elə yerləşdirməkdir ki, insan onu birbaşa görsün. Belə olanda işıq kömək etmək əvəzinə, mane olmağa başlayır.

Gözə yönələn işıq qamaşdırıcı effekt yaradır — Gözə yönəldilmiş işıq

Mənbə baxış sahəsində olub birbaşa gözə düşürsə, məkanda işıq kifayət qədər olsa belə, insan tez yorucu narahatlıq hiss edir.

Açıq işıq mənbəyi olan qamaşdırıcı işıqlandırıcı — Açıq, çox parlaq mənbə

LED və ya lampa birbaşa görünəndə baxış parlaq nöqtəyə “ilişir”. Bu, xüsusilə istirahət zonalarında, hamamda, dəhlizdə və güzgünün yanında daha narahat olur.

Riskli zona — hamam və güzgü

Hamamda insan tez-tez yuxarıya, güzgüyə və ya parlaq səthlərə baxır. Buna görə qamaşdırma effekti burada xüsusilə tez hiss olunur.

Vannanın düz üstündə spot işıqlar və açıq LED lent vizual olaraq effektli görünə bilər, amma gündəlik istifadədə gözləri qıcıqlandıra bilər.

Vannanın üstündəki spot işıqlar göz qamaşdıra bilər — Vannanın üstündəki spot işıqlar şüanı birbaşa gözə yönəldə bilər.

Hamamda açıq LED lentin yaratdığı qamaşdırma — Diffuzorsuz açıq lent çox vaxt narahat edən parlaq bir xətt yaradır.

Qamaşdırma təkcə birbaşa işıqdan yaranmır

İki tipik vəziyyət var: işıq mənbəyi birbaşa görünür və ya işıq səthdən əks olunaraq gözə düşür.

Birbaşa qamaşdırma

Şüa mənbədən birbaşa gözə düşür. Bu, tez-tez açıq lampalarda, parlaq “nöqtə” işıqlarda, aşağı asılmış asqı lampalarında və zəif ekranlanmış işıqlandırıcılarda baş verir.

Əksolunmuş qamaşdırma

İşıq masa səthindən, ekrandan, güzgüdən, kafeldən, parlaq fasaddan və ya şüşədən əks olunur. Mənbə sanki gözə yönəlməyib, amma parıltı yenə də mane olur.

Mənbəni dərin yerləşdirmə, optika və anti-parıltı qəfəsi ilə UGR-ni azaltmaq

UGR-ni necə azaltmaq olar

Məqsəd işığı zəiflətmək deyil. Əsas məsələ mənbəni birbaşa baxışdan gizlətmək, işıq axınını düzgün yönləndirmək və artıq parıltıları aradan qaldırmaqdır.

Dərin yerləşdirilmiş mənbə

LED korpusun içində daha dərində yerləşir, buna görə onu birbaşa görmək çətinləşir. Bu da qamaşdırma riskini azaldır.

Xüsusi optika

Linza, reflektor və ya diffuzor işıq şüasını formalaşdırır və kəskin, arzuolunmaz parıltıları azaltmağa kömək edir.

Anti-parıltı qəfəsi

Qəfəs işıq mənbəyini birbaşa baxışdan əlavə ekranlayır və işığı daha rahat edir.

Əksolunmuş işıq

İşığı səthə, tavana və ya divara yönləndirirlər ki, gözə birbaşa “zərbə” olmadan yumşaq, səpələnmiş işıqlandırma alınsın.

Rahat işığın yaxşı nümunələri

Rahat işıq mütləq tutqun olmur. Mənbə birbaşa gözə düşmədikdə və işıqlandırma sxemi düşünülmüş olduqda, işıq parlaq, ifadəli və dekorativ də ola bilər.

Birbaşa qamaşdırma olmadan rahat interyer işıqlandırması — Birbaşa qamaşdırma olmadan yumşaq işıq

İşıq gözə “vurmaq” üçün deyil, məkanı işlətmək üçün qurulub. Səthlər, həcm və atmosfer görünür, amma kəskin parlaq nöqtə hissi yaranmır.

Rahat parlaqlıqla vertikal interyer işığı — İşıq mənbəyi birbaşa baxışa açıq deyil, buna görə interyer daha sakit qəbul olunur.

İşığın yumşaq paylanması ilə səliqəli işıqlandırma — İşıq interyeri vurğulayır, amma baxış sahəsində kəskin qamaşdırıcı nöqtə yaratmır.

Interyerdə yumşaq əksolunmuş işıqlandırma — Əksolunmuş və səpələnmiş işıq gözlərə düşən yükü azaldır.

Müasir interyerdə rahat işıqlandırma nümunəsi — Tək parlaq mənbə əvəzinə işıqlandırma sxemi

Bir neçə işıq səviyyəsi parlaqlığı, atmosferi və rahatlığı qamaşdırma olmadan qorumağa kömək edir.

Yumşaq, rahat işıq verən divar işıqlandırıcısı — Divar işığı və əksolunmuş işıq çox vaxt birbaşa yuxarı işıqdan daha rahat olur.

UGR-ni nəzərə alaraq işıqlandırıcı necə seçilməlidir

Praktikada təkcə korpusun dizaynına və lumen sayına baxmaq kifayət deyil. Rahatlığı işıqlandırıcının real məkanda necə “davranması” müəyyən edir.

Mənbənin görünməsini yoxlamaq

LED və ya lampa adi baxış bucağında birbaşa görünürsə, narahatlıq riski daha yüksəkdir.

Zonaya uyğun seçmək

İş otağında, uşaq otağında, hamamda, mətbəxdə və güzgü yanında görmə rahatlığına tələblər keçid zonalarına nisbətən daha yüksəkdir.

Əksolunmaları nəzərə almaq

Ekran, güzgü, kafel, şüşə və parlaq mebel — işıqlandırıcı düzgün yerləşdirilsə belə — işığı yenidən gözə qaytara bilər.

Əsas fikir

Yaxşı işıqlandırma təkcə parlaqlıq demək deyil. İşıq görməyə kömək etməli, amma göz qamaşdırmamalıdır. Aşağı UGR, dərin yerləşdirilmiş mənbə, düşünülmüş optika, anti-parıltı elementləri və əksolunmuş işıq məkanı daha rahat edir və görmə yükünü azaldır.