Hissə 3 · işığın əsasları

İşıq axını və işıqlanma: lümen lüksdən nə ilə fərqlənir

Vatt və lümen mövzusundan sonra növbəti vacib sual yaranır: əgər işıq mənbəyi müəyyən miqdarda işıq verirsə, niyə bir səthdə daha parlaq görünür, digərində isə işıq yetərli olmur?

Səbəb işıq axını ilə işıqlanma anlayışlarının fərqli olmasındadır. Lümenlər mənbənin nə qədər işıq yaydığını göstərir. Lükslər isə səthdə alınan nəticəni təsvir edir: masa, döşəmə, divar, vitrin və ya iş sahəsi üzərində.

İşıq axını — lümen

İşıq axını lampanın, işıqlandırma qurğusunun və ya LED lentin nə qədər görünən işıq yaydığını göstərir. Ölçü vahidi lümendir.

Bu, məhz işıq mənbəyinin göstəricisidir. Müxtəlif modelləri müqayisə edərkən hansı qurğunun ümumilikdə daha çox işıq verdiyini anlamağa kömək edir.

İşıqlanma — lüks

İşıqlanma konkret bir səthə nə qədər işığın düşdüyünü göstərir. Bu göstərici lükslə ölçülür.

Məhz lüks dəyərləri masada, döşəmədə, mətbəx tezgahında, vitrində və ya iş zonasındakı işığın kifayət edib-etmədiyini anlamağa imkan verir.

Sadə formula

İşıqlanma yalnız mənbənin nə qədər işıq verdiyindən asılı deyil, həm də həmin işığın hansı sahəyə yayıldığından asılıdır. Eyni işıq axını kiçik sahədə daha çox lüks verəcək, böyük sahədə isə lüks dəyəri azalacaq.

Lüks = lümen / kvadrat metr

1 lk = 1 lm / 1 m²

İşıq sadəcə lampadan çıxmamalı, lazım olan yerə düşməlidir

Təsəvvür edin ki, kitabın üstündə lampa var. İşıq axını — lampadan çıxan bütün işıqdır. Amma oxumağa kömək edən işıq həmin axının hamısı yox, səhifəyə çatan hissəsidir.

İşıq birbaşa kitaba yönəlibsə, işıqlanma daha yüksək olacaq. Mənbə kənarlara saçırsa, çox hündür asılıbsa və ya uyğun olmayan diffuzorla örtülübsə, işığın bir hissəsi lazım olan zonadan kənara gedəcək.

Kitab səthində işıq axını və işıqlanmanın sxemi

Lümenlə lüksü necə qarışdırmamaq olar

Ən asan yanaşma — işıq mənbəyini və onun işıqlandırdığı səthi ayrı düşünməkdir.

Lümen — mənbənin verdiyi işıq

Bu göstərici lampanın, işıqlandırma qurğusunun və ya LED lentin texniki məlumatlarında göstərilir. Ümumi işıq axınını ifadə edir.

Lüks — səthin aldığı işıq

Bu parametr masanın, döşəmənin, divarın, vitrinin və ya başqa bir iş zonasının real işıqlanmasını qiymətləndirərkən lazımdır.

Eyni axın — fərqli işıqlanma

İki fərqli mənbənin işıq axını eyni ola bilər — məsələn, 1000 lümen. Amma birincisi dar şüa ilə 1 m² sahəni işıqlandırırsa, işıqlanma yüksək olacaq.

İkincisi həmin 1000 lümeni 10 m² sahəyə yayırsa, hər kvadrat metrə düşən işıq azalacaq. İşıq axını dəyişməyib, lakin səthdə alınan nəticə fərqlənib.

Eyni işıq axını müxtəlif sahələrdə fərqli işıqlanma yaradır

Praktik məna

Niyə işıqlandırma qurğusunu yalnız lümenə görə qiymətləndirmək olmaz

Qurğunun lümen dəyəri yüksəkdirsə, bu hələ o demək deyil ki, lazım olan zonanı düzgün işıqlandıracaq. İşıq kənarlara gedə, böyük hündürlükdə itə, tünd səthlərdən zəif əks oluna və ya bərabər işıq əvəzinə parlaq ləkə yarada bilər.

Buna görə işıq seçərkən parametrlərə birlikdə baxırlar: işıq axını, səpələnmə bucağı, quraşdırma hündürlüyü, səthə qədər məsafə, rəng temperaturu, rəngötürmə indeksi və istifadə ssenarisi.

Əsas fikir

Lümen mənbənin nə qədər işıq verdiyini anlamağa kömək edir. Lüks isə həmin işığın lazım olan səthə nə qədər çatdığını göstərir. İşıq dizaynında hər iki göstərici vacibdir: biri qurğunu təsvir edir, digəri isə məkanda alınan real nəticəni.