İşıq qaytarımı: hər vatt üçün işıqlandırma cihazı nə qədər işıq verir
Artıq aydınlaşdırmışıq ki, işıq yalnız vattla qiymətləndirilmir. Vatt — sərfiyyatı, lümen — işığın miqdarını, lüks isə səthin işıqlanma səviyyəsini göstərir. Amma daha bir vacib göstərici də var: işıq qaytarımı.
İşıq qaytarımı mənbənin elektrik enerjisini işığa nə dərəcədə səmərəli çevirdiyini göstərir. Sadə desək: sərf olunan hər vattdan neçə lümen əldə edirik.
İşıq qaytarımı nədir
İşıq qaytarımı — işıq axınının sərf olunan gücə nisbətidir. Əgər işıqlandırma cihazı çox lümen verir və az vatt sərf edirsə, onun işıq qaytarımı yüksək sayılır.
Məsələn, işıqlandırma cihazı 3000 lm verib 30 Vt sərf edirsə, onun işıq qaytarımı 100 lm/Vt olacaq. Yəni sərf olunan hər vatt təxminən 100 lümen işıq verir.
Niyə lm/Vt göstəricisinə baxmaq lazımdır
İşıq qaytarımı işıq mənbələrini vərdişə görə yox, real səmərəliliyə görə müqayisə etməyə kömək edir. Bu, xüsusilə işığın uzun müddət yandığı yerlərdə vacibdir: ofislərdə, mağazalarda, istehsalatda, dəhlizlərdə, anbarlarda və ictimai məkanlarda.
Daha az sərfiyyat
İşıq qaytarımı yüksək olduqda, tələb olunan işıq miqdarını daha az sərf olunan güclə əldə etmək mümkündür.
Müqayisə etmək daha rahatdır
İki işıqlandırma cihazı oxşar işıq axını verə bilər, amma onlardan biri nəzərəçarpacaq dərəcədə az enerji sərf edər.
Lazımsız itkilər azalır
Mənbə nə qədər səmərəli olarsa, bir o qədər az enerji boşa gedər. Bu, xərclərə, qızmaya və layihənin ümumi iqtisadiyyatına təsir edir.
Niyə köhnə lampalar və LED fərqli nəticə verir
Sxemdən görünür ki, müxtəlif işıq mənbələri işıq qaytarımına görə ciddi şəkildə fərqlənir. Bəziləri enerjinin böyük hissəsini istiliyə sərf edir, digərləri isə elektrik enerjisini daha səmərəli şəkildə görünən işığa çevirir.
Közərmə lampası
Enerjinin böyük hissəsi istiliyə gedir, buna görə də hər vatt üçün alınan işıq az olur.
Kompakt lyuminestsent lampa
Közərmə lampasından daha səmərəlidir, lakin rahatlıq və texnologiyanın inkişafı baxımından müasir LED həllərindən geri qalır.
LED mənbələri
Daha az sərfiyyatla daha çox işıq verir. Buna görə də LED bu gün müasir işıqlandırmanın əsas texnologiyasına çevrilib.
Yüksək işıq qaytarımı — işıq dizaynının hamısı deyil
İşıq qaytarımı mənbənin qənaətcilliyini anlamağa kömək edir, amma yekun nəticəni tam təsvir etmir. İşıqlandırma cihazı çox səmərəli ola bilər, lakin narahat işıq, zəif rəngötürmə, parıltı, yaxud uğursuz səpələnmə bucağı verə bilər.
Buna görə lm/Vt göstəricisinə təkbaşına baxmaq olmaz. İşıq axını, CRI, rəng temperaturu, pulsasiya, UGR, optika, diffuzor, korpus, qızma və məkanın tapşırığı birlikdə qiymətləndirilməlidir.
Yaxşı işıqlandırma cihazı — balansdır. O, təkcə qənaətcil deyil, həm də komfortlu, etibarlı, rəng baxımından sabit və konkret zona üçün uyğun olmalıdır.
İşıq qaytarımı və CRI fərqli məsələləri həll edir
Bu göstəricilər tez-tez texniki xüsusiyyətlərdə yanaşı verilir, amma fərqli suallara cavab verir. Biri qənaətcilliyi, digəri isə rənglərin necə qəbul olunduğunu göstərir.
İşıq qaytarımı
Suala cavab verir: sərf olunan hər vatt üçün nə qədər işıq alırıq. Bu, səmərəlilik göstəricisidir.
CRI
Suala cavab verir: işıq əşyaların, dərinin, parçaların, ağacın, yeməyin və üzlük materiallarının rənglərini nə dərəcədə təbii göstərir.
İşıq qaytarımı harada xüsusilə önəmlidir
İşıqlandırma nə qədər uzun işləyirsə və obyektdə nə qədər çox işıqlandırma cihazı varsa, işıq qaytarımının xərclərə və istismara təsiri bir o qədər nəzərə çarpır.
Kommersiya məkanları
Mağazalar, ofislər, anbarlar və ictimai zonalar çox vaxt gün ərzində uzun saatlar işləyir. Belə yerlərdə səmərəlilik tez bir zamanda real xərclərə çevrilir.
Çox sayda işıqlandırma cihazı
Obyektdə onlarla və ya yüzlərlə işıq mənbəyi olduqda, lm/Vt fərqi yükdə və ümumi sərfiyyatda hiss olunur.
Ev və mənzil
Yaşayış interyerində də səmərəlilik önəmlidir, amma onu komfortdan, rəngötürmədən və düzgün işıq ssenarilərindən üstün tutmaq olmaz.
Tez-tez edilən səhvlər
İşıq qaytarımı faydalıdır, amma onu seçimdə yeganə meyara çevirmək düzgün deyil.
Yalnız vattla müqayisə etmək
Daha az güc hər zaman daha yaxşı seçim demək deyil. Həmin gücdə mənbənin nə qədər işıq verdiyinə baxmaq lazımdır.
Yalnız lm/Vt göstəricisinə baxmaq
Yüksək səmərəlilik komfortlu işığı, yaxşı rəngötürməni, aşağı UGR-ni və işığın düzgün paylanmasını avtomatik təmin etmir.
Real işıq axınını nəzərə almamaq
Səmərəli mənbə yenə də konkret məkan və tapşırıq üçün kifayət qədər lümen verməlidir.
İşığın keyfiyyəti hesabına qənaət etmək
İnteryerdə, mağazada, hamamda, mətbəxdə və ya istirahət zonasında zəif işıq bəzən elektrikə qənaətdən daha baha başa gələ bilər.
Əsas fikir
İşıq qaytarımı mənbənin sərf etdiyi hər vatt üçün nə qədər işıq verdiyini göstərir. Bu, səmərəlilik və qənaətcillik baxımından vacib göstəricidir, lakin seçim üçün tək meyar deyil. Yaxşı işıqlandırma cihazı yalnız effektiv deyil, həm də komfortlu, rəng baxımından keyfiyyətli və konkret tapşırığa uyğun olmalıdır.